Pazar, Kasım 28Önemli Haberler
Shadow

Kenan Başaran: Metin Kurt, iflah olmaz bir Don Kişot’tu

Erhan Yılmaz

Marmara Üniversitesi Gazetecilik Kısmı Bilişim Anabilim Dalı’ndan mezun olan Kenan Başaran, meslek hayatına 1995’te Hayat Radyo’da muhabir olarak başladı. Eylül 2005’te girdiği Referans gazetesinde editörlük ve futbol iktisadı üzerine köşe yazarlığının yanı sıra tahlil, haber ve söyleşiler yapan Başaran, Ekim 2010’da takımına katıldığı Radikal gazetesinde editör ve spor müellifi olarak mesleğini sürdürdü. Akabinde 2013 yılında Hürriyet gazetesinde editörlük ve müelliflik yapan Başaran’ın 2019 yılında işine sendikal faaliyetten dolayı son verildi.

Kenan Başaran

2020’den itibaren Ajansspor’un genel yayın direktörlüğünü üstlenirken, Radyospor’da da programlar yapan gazeteci, müellif Kenan Başaran’ın, 2012’de ‘Arkadan Müdahale’ isimli birinci kitabını yayımlandı. 2013’te TSYD Hür Yazı Kısmı Üçüncülük Ödülü’nün sahibi olan Başaran, ‘Sivas-Kayseri’ isimli ikinci kitabıyla da 2017 TSYD Yılın Spor Kitabı Ödülü’nü kazandı.

Kenan Başaran’ın son olarak efsane futbolcu Metin Kurt’un hayat öyküsünü ve çabasını anlattığı ‘Metin Kurt: İhtilal Atağında Yalnız Bir Futbolcu’ isimli yeni kitabı Dayanak Yayınları tarafından yayımlandı. Başaran’la kitabını ve Metin Kurt’un sendikal uğraşını konuştuk.

Metin Kurt, demek futbolda sendikal çaba demek. ‘Metin Kurt: İhtilal Atağında Yalnız Bir Futbolcu’ kitabınız da bunu mu anlatıyor?

Metin Kurt’un düşlerini ve gerçeklerini anlatıyorum diyebilirim. Çocukluğundan ortamızdan ayrılmasına kadar… Ailesi, okul hayatı, futbola başlaması, oynadığı kadrolar, futbol sonrası teknik yöneticilik, dergicilik, müelliflik, siyaset ve sendika çalışmaları… Tüm bunları anlatırken de memlekette olup bitenleri de hafifçe art planda vermeye çalıştım.

‘METİN KURT DENİLİNCE YALNIZCA SENDİKAL ÇABASI ANLATILDI’

Aile hayatını da anlattığınızı söylediniz. Metin Kurt’un öteki yüzüne de ışık tutuyorsunuz değil mi?

Evet, Metin Kurt denilince yalnızca sendikal uğraşı anlatıldı. O da daima bu soruya karşılık verdi. Ancak bir de bizim üzere günlük ömür gailesi olan, sevgili yapmış, evlenmiş, barklanmış, para kazanmış yahut kaybetmiş bir insan var. Mümkün mertebe özel hayatından da kesitler sundum. Aile bağları, evlilikleri ve çocuklarını da anlattım…

Biraz bu manada tanıtabilir misiniz Metin Kurt’u?

Kalabalık ve birbirine çok bağlı bir aileden geliyor. Babası celepçilik yapan bir tüccar, annesi mesken hanımı. 7 kardeşler, 3 kız, 4 erkek… Metin üzere başka üç ağabeyi de futbolda çok becerili fakat Metin dışında yalnızca en büyük ağabey İsmail profesyonel oluyor. İsmail Kurt, hem Galatasaray hem Fenerbahçe forması giyen ulusal de bir oyuncu. Tarihe de Fenerbahçe efsanelerinden biri olarak geçmiştir.

Metin, liseden itibaren ailenin reisliğine soyunur. Futboldan para kazanınca da bu rolü güçlenir. Hayatı boyunca 4 evlilik yapıyor. Üçü de farklı eşlerden üç erkek çocuğu oluyor. Kitapta, çocuklarıyla ilgili dramatik bir kısım var. Üç çocuğu bir ortaya gelebilmiş değil. Yalnızca en büyük oğlu Yiğitle, ikinci oğlu Yağız birbirlerini görüyor lakin onlar da yıllar sonra kendileri randevulaşarak birbirine sarılabiliyor. Kitapta ayrıntılıca anlattım.

‘METİN KURT, İFLAH OLMAZ BİR DON KİŞOT’

Pekala Metin Kurt neden yalnız kalıyor ihtilal atağında?

Metin Kurt’un futboldaki sol uğraşı tahminen de Türkiye’deki birçok öncü devrimcinin de hikayesidir. Bir kez devrimciler çok optimisttir. Bu iyimserliğin gerçeklikten kopartma üzere tehlikesi de vardır. Bu noktada insan düşünmeden edemiyor: Gerçekçi olup, bu toplumdan bir şey olmaz demek mi yoksa, hayalperestliğe de savrulsan, toplumun değişebileceğine inanmak ve gayrete devam etmek mi? Metin, ikinciyi seçenlerden. Bu manada o da iflah olmaz bir Don Kişot… Don Kişot bir tabir olarak boşunalık manasına evrilmiştir. Yani pek tavsiye edilmez. Halbuki, bugün de üzücü halde Don Kişot’lara muhtaçlığımız var. Hayal etmek ve tutkuyla peşinden gitmek manasında…

Metin Kurt – İhtilal Atağında Yalnız Bir Futbolcu, Kenan Başaran, 224 syf., Takviye Yayınları, 2021.

Metin Kurt, Galatasaray’dayken ağırlaştırdığı sendikal faaliyet içerisinde, yol ayrımlarında daima yalnız bırakılıyor. Mesela ulusal kadro kampında bildiri yayınlanıyor, iki saat sonra arkadaşları korkup imzalarını geri çekiyor yahut Galatasaray’da antrenmanı boykot kararı alınıyor lakin tekrar arkadaşları cayıyor. O ise, tek başına da kalsa, her keresinde mağlubiyete uğrasa da Beckett’in öğüdünü tutuyor ve yeniden deniyor, tekrar deniyor…
Teknik yönetici olarak da, yayıncı olarak da daima yalnız kalıyor.

Şöhretli bir futbolcuyken Metin Kurt nasıl politik bir figüre dönüşüyor?

Feodal fakat haktan yana, haksızlıktan zayıftan yana olmayı öğütleyen bir babanın evladı. Babasının hayata dair tavrı, öğrenilmiş bir bilgi olarak zihnine işliyor. Altay’a gittiğinde buhrana düşüyor. Ailesinden birinci kez farklı kalmanın getirdiği kişisel bir kahır. Adapte olamaz ve Altay’da düzgün bir devir de geçiremez. Sonra PTT’ye transfer olur ve Ankara’ya masraf. Biraz daha olgunlaşsa da burada da içinde bir boşluk duyumsar. Eksik bir şey vardır ancak ne? Evvel dine yönelir, birkaç kitap karıştırır lakin bir mühlet sonra bu da içindeki boşluğu doldurmaz. Sonra kadronun malzemecisinin telkiniyle romanlar okumaya koyulur. Birinci okuduğu, daha doğrusu okumaya çalıştığı kitap ‘Sefiller’ olur. Fakat kopya çeken öğrenci başıyla biraz baştan biraz ortadan biraz sondan okuyarak çıkar malzemecinin karşısına… Natürel hilesi ortaya çıkar ve fırça yer. Bunu kendine yediremez ve okumaya koyulur. PTT’de teknik yönetici Tamer Güney de tesirli olur. Güney, soyunma odasında felsefecilerden alıntı yapan bir aydın hocadır. İlerleyen vakitlerde Veysel Atayman ile tanışınca daha şuurlu bir okuma rayına girer.

Sendikal çabası nasıl seyrediyor Metin Kurt’un?

Artık evvel bir yanlışı düzeltmek lazım. Beşerler futbolda sendikal çabayı Metin Kurt ile başlatıyor. Halbuki 60’lardan beri bir futbolcular sendikası var. Metin de bu sendikaya üye oluyor. Lakin Metin vakitle bu sendikayı beğenmiyor. Bir menajerlik ofisi üzere çalıştığını, tüm atletleri kapsayan, endüstriyelleşme sürecine giren spora nazaran tavır almadığını düşünüyor. Metin Kurt için futbol artık bir iş kolu olmuştur. Futbolcular da bu iş kolunda oyun oynayarak bir gösteri yapıyor. Gösterinin da izleyicisi taraftar. Bir nevi müşteri. Ve bu müşterinin verdiği fiyat de patron yani kulübün kasasına giriyor. O halde bir emekçi olarak futbolcu, hakkını sonuna kadar almalıdır. Mevcut sendikayı yetersiz bulduğu için Amatör Atletler Derneği ismiyle farklı bir örgütlenmeye giriyorlar. Bunun içinde büyük kulüplerden çok sayıda futbolcu oluyor. Dernek sendikadan daha aktif hareket ediyor.

‘SENDİKAYI İLAN EDECEKLERİ GÜNDE DARBE OLUR’

Bu dernek sendikalaşıyor mu pekala?

Şenol Güneş’ten Eser Özaltındere’sine kadar çok sayıda futbolcunun üye olduğu dernek, sendikalaşma kararı alır. Çalışmaları da tamamlar. Metin Kurt ve sonradan ve yıllar sonra DSP-MHP-ANAP koalisyon hükümetinde spor bakanlığı da yapacak Fikret Ünlü, Ankara’da sendikayı ilan etmek üzere açıklama yapacakken 12 Eylül Darbesi olur. Sendikayı ilan edecekleri günde darbe olur yani… Metin Kurt, sonra o sendikasını 2009’da kurar ancak kısa mühlet sonra ayrılır, fikri nedenlerle. Ardından bir sendika daha kurar lakin istediği üzere tabanda istediği örgütlenmeyi gerçekleştiremez.

Neden pekala?

Metin Kurt öncelikle yalnızca futbolcu bazında düşünmüyor. Tüm spor branşlarında sendikal faaliyet yürütmek istiyor. Önceliği de taban. Yani üst seviye futbol yıldızlarıyla örgütlenmek onun önceliği değil. Tabandan tavana… Fakat gerek maddi yetersizlikler gerekse de -ki daha belirleyici olan bu- sportmenlerin ilgi göstermemesi, şuurlu davranmaması onun sendikal çabasını başarısız kılar.

‘EMEĞİN SÖMÜRÜSÜ ARTARAK DEVAM EDİYOR’

Günümüzde sendikaya, yeni bir Metin Kurt’a muhtaçlık yok mu?

Kapitalizmin başşehri ABD’de spor bizden çok daha yaygın, çok daha başarılı ve çok daha çıkarlı. Lakin orada sendika yahut eşanlamlı birlik var. ABD’de varsa, bizde bin sefer olmak zorunda zira burada emeğin sömürüsü artarak devam ediyor. Sorun üst liglerdeki oyuncuların karı problemi değil. Toptan da yalnızca bir kar problemi değildir. Sorun, ister oyun deyin ister bölüm her neyse… Eşit olmak, kelam sahibi olmak. Oyunun kurallarının belirlenmesinde taraf olmak.

Pandemi süreci Metin Kurt’un uğraşının haklılığını bir kere daha teyit etti. Metin Kurt’un eski grup arkadaşı olan Fatih Terim, pandeminin başında maçlar oynatılınca “Bizim hiçbir kelam hakkımız yok, bize soran yok. Bizim canımız can değil mi” diyerek isyan etti. Aslında bu zımnen sendikasızlığın isyanıydı. Evet pandemide artık bir dal olan spor, ne olursa olsun gösteri devam etmeli diyerek sporun çarklarını döndürdü. Sportmenler da buna itaat etmek zorunda kaldı. Başka yandan her geçen gün atletlerin iş yükü artıyor. FIFA, 2 yılda Dünya Kupası istiyor. Yani 7 gün 24 saat 365 gün açık bir spor fabrikası isteniyor. Bu yeni nizamda atletlerin da örgütlenip, ana aktörü oldukları oyunda kelam sahibi olması gerekiyor. Yani yüzlerini Metin Kurt’un gayretine dönmeliler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir